როგორ მოქმედებენწამლები მიკრობიოტაზე? და თავად ბაქტერიებმა შეიძლება შეცვალონ წამლების ეფექტურობა და შეწოვა? ამ და სხვა კითხვებზე ვპასუხობთ სტატიაში.

რა არის ფარმაკომიკრობიომიკა
ცნობილია, რომ მიკრობიოტა უზარმაზარ როლს ასრულებს ორგანიზმში და გავლენას ახდენს საჭმლის მონელებაზე, იმუნური სისტემის ფუნქციონირებაზე, ენდოკრინულ სისტემაზე და ადამიანის ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაზეც კი. თითქმის ყველაფერი გავლენას ახდენს თავად მიკრობიოტას ბალანსზე: გარემოს ცვლილებები, ცხოვრების წესი, კვება და მედიკამენტები.
ფარმაკომიკრობიომიკა არის მეცნიერების ფილიალი, რომელიც სწავლობს, თუ როგორ მოქმედებს წამლები მიკრობიოტაზე და როგორ მოქმედებს ეს, თავის მხრივ, წამლების ეფექტურობაზე თითოეული ინდივიდისთვის. ექსპერტებს ჯერ არ შეუძლიათ დეტალურად და ზუსტად აღწერონ, თუ როგორ მოქმედებს მიკრობიოტა და წამლები ერთმანეთზე. მეცნიერები თვლიან, რომ მომავალში ფარმაკომიკრობიომიკა დაეხმარება, პირველ რიგში, უკეთ გავიგოთ, თუ როგორ რეაგირებს თითოეული პაციენტის სხეული კონკრეტულ თერაპიაზე და მეორეც, ექიმები შეძლებენ გაზარდონ წამლების ეფექტურობა მიკრობიოტის შემადგენლობის შეცვლით.

მიკრობიოტას გავლენა წამლებზე
სხეულის ინდივიდუალური რეაქცია მკურნალობაზე შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს პაციენტიდან პაციენტში. ამრიგად, ექსპერტები ამბობენ, რომ მრავალი წამლის მიღება ხშირად უშედეგოა, რადგანაც მიკრობიოტასთან ურთეიერთობის დროს ეფექტურობაიკარგება; ასევიბევრიწამლებისეფექტურობახშირად50-75% -თ ნაკლებია, რაც გამოწვეულიამიკრობიოტასთანარასათანადოურთიერთობითკონკრეტულპაციენტისშემთხვევაში (მაგალითად, Eggerthella lentum ბაქტერია იწვევს დიგოქსინის, არითმიის სამკურნალო პრეპარატის ეფექტურობის დაკარგვას, რაც ამცირებს მის მიზანთან შეკავშირების სიძლიერეს). აქედან გამომდინარე ადამიანების ნახევარზე მეტს ხშირად მედიკამენტების მირება ისე არ გამოადგეს როგორც სავარაუდო იყო კურნალობისდაწყებამდე. გარდა ამისა, არასასურველი რეაქციების გამოვლინებები ასევე არაპროგნოზირებადია. ექიმები თვლიან, რომ მიკრობიოტას შემადგენლობამ შეიძლება მნიშვნელოვანი როლი ითამაშოს ყველა ამ ვარიაციებში.

მიკრობიოტა და მედიკამენტები იმუნოთერაპიისთვის
მიკრობიოტა და იმუნიტეტი მჭიდრო კავშირშია: მაგალითად, ბაქტერიების ზოგიერთ ტიპს შეუძლია გავლენა მოახდინოს იმუნური უჯრედების გარეგნობაზე (მაგალითად, T-helpers 17), რომლებიც დაკავშირებულია აუტოიმუნური დაავადებების განვითარებასთან - გაფანტული სკლეროზი, რევმატოიდული ართრიტი, ფსორიაზი და სხვები. სხვა ბაქტერიებმა (მაგ., Bacteroides fragilis) შეიძლება, პირიქით, თრგუნონ აუტოიმუნური ანთებითი დაავადებები.
კიბოს სიმსივნეებთან ბრძოლის ერთ-ერთი მეთოდია იმუნოთერაპია. სპეციალური მედიკამენტები ეხმარება ადამიანის იმუნურ სისტემას უკეთ ამოიცნოს სიმსივნეები და უფრო სწრაფად შეუტიოს მათ და ზოგადად აძლიერებს ორგანიზმის ბუნებრივ დაცვას. იმუნოთერაპიის ეფექტურობა დიდად არის დამოკიდებული სიმსივნის ტიპზე და დაავადების სტადიაზე. თაგვებსა და ადამიანებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ მკურნალობის შედეგი დიდწილად შეიძლება განისაზღვროს მიკრობიოტის შემადგენლობით. ამრიგად, იმუნოთერაპიაზე კარგი პასუხის მქონე პაციენტებში, ბაქტერიების რაოდენობა (მაგალითად, ბიფიდობაქტერიები, ლაქტობაცილები, აკერმანსია, რუმინოკოკები) საშუალოზე მაღალია. ექსპერტები ხაზს უსვამენ, რომ არსებული მონაცემები ჯერ კიდევ არ არის საკმარისი იმისათვის, რომ ხელი შეუშალოს მიკრობიოტას შემადგენლობას იმუნოთერაპიის ეფექტურობის გასაუმჯობესებლად. ეს მოითხოვს კლინიკურ კვლევებს, რომლებიც ითვალისწინებენ არა მხოლოდ სხვადასხვა ტიპის სიმსივნეების მკურნალობას, არამედ სხვა ფაქტორებს, როგორიცაა სხვა წამლების მიღება და თანმხლები დაავადებები, დიეტა, ცხოვრების წესი და პიროვნების ფსიქოლოგიური მდგომარეობა.

მიკრობიოტა და არტერიული ჰიპერტენზიის მკურნალობა
არტერიული ჰიპერტენზია არის მდგომარეობა, როდესაც ადამიანს აქვს მაღალი წნევა. ეს არის ძალიან გავრცელებული მდგომარეობა, რომელიც მნიშვნელოვნად ამცირებს ცხოვრების ხარისხს და ასევე შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული გართულებები: გულ-სისხლძარღვთა სისტემის პრობლემები, რამაც ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება საფრთხე შეუქმნას პაციენტის სიცოცხლეს.
თაგვებსა და ადამიანებში ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ჰიპერტენზიის მქონე პაციენტებში მიკრობიოტას შემადგენლობა განსხვავდება ჯანმრთელი ადამიანებისგან, იმდენად, რამდენადაც მეცნიერებმა შეძლეს სწორად დაედგინათ ჰიპერტენზიის არსებობა პაციენტებში შემთხვევების 83%-ში ნაწლავის მიკრობული მრავალფეროვნების მონაცემების საფუძველზე. ჯანმრთელი ადამიანების ორგანიზმი შეიცავს მეტ ბაქტერიას, რომელიც პასუხისმგებელია ბუტირის და პროპიონის მჟავების გამომუშავებაზე (მაგ., ევბაქტერია, აკერმანსია, ბაქტერიოიდები). ხოლო მაღალი წნევის მქონე ადამიანების ნაწლავებში უფრო მეტია სტრეპტოკოკები, ენტეროკოკები და სინექოკოკები. მეცნიერები თვლიან, რომ ბაქტერიების დარღვეული წონასწორობა იწვევს ანთებით პროცესებს, ორგანიზმისთვის მავნე ნაერთების (მაგალითად, ტრიმეთილამინის) წარმოქმნას. ყველა ეს პროცესი ხელს უწყობს არტერიული ჰიპერტენზიის განვითარებას.
გარდა ამისა, ბოლო კვლევებმა აჩვენა, რომ დარღვეული მიკრობიოტა ასევე გავლენას ახდენს იმაზე, თუ როგორ რეაგირებს სხეული წამლებზე წნევის შესამცირებლად. ამ პრეპარატების ეფექტურობის დაქვეითებაზე გავლენას ახდენს ფერმენტები - ცილის ნაერთები, რომლებიც წარმოიქმნება გარკვეული ბაქტერიების მიერ, როგორიცაა კოპროკოკები. ისევე როგორც იმუნოთერაპიას, მეცნიერებს ჯერ არ აქვთ საკმარისი მონაცემები მიკრობიოტას შესაცვლელად ჰიპერტენზიის თერაპიის ეფექტურობის გასაუმჯობესებლად. მიუხედავად ამისა, ექსპერტები პაციენტებს დიეტის ნორმალიზებას ურჩევენ მასში მეტი ცელულოზისსაკვების დამატებით. ასეთი დიეტა დადასტურებული საშუალებაა მიკრობიოტისდისბალანსის სამკურნალოდ.

წამლების მოქმედება მიკრობიოტაზე
წამლემის მიღება თავის მხრივ, ასევე მოქმედებს მიკრობიოტაზე, ცვლის სხვადასხვა ტიპის ბაქტერიების რაოდენობას.
ანტიბიოტიკები
ანტიბიოტიკები არიან მედიკამენტები, რომლებიც ებრძვიან ბაქტერიებს. მათი მოქმედების ორი მექანიზმია: ერთი კლავს ბაქტერიებს, მეორე არ აძლევს მათ გამრავლების საშუალებას. გარდა ამისა, ანტიბიოტიკები შეიძლება იყვნენ ფართო სპექტრის და ვიწრო მიზანმიმართული, რაც გავლენას ახდენს ბაქტერიების მხოლოდ გარკვეულ შტამებზე.
ანტიბიოტიკების მიღება საკმაოდ მკვეთრად ამცირებს მიკრობიოტის მრავალფეროვნებას - სპეციფიკური მნიშვნელობები დამოკიდებულია წამალზე, გამოყენების მეთოდზე (აბების მიღება უფრო მეტად მოქმედებს მიკროორგანიზმებზე, ვიდრე ხსნარის შეყვანა ვენაში ან კუნთში), ადამიანის ასაკზე და ცხოვრების წესზე. ზოგიერთ შემთხვევაში, როდესაც პაციენტი მკურნალობს ანტიბიოტიკების კომპლექსით, თითქმის მთელი მიკრობიოტა შეიძლება გაქრეს. მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, რომ მიკროორგანიზმების სრული აღდგენა ყოველთვის არ არის შესაძლებელი: ზოგიერთი ტიპის ბაქტერია არასოდეს უბრუნდება ნორმალურ მნიშვნელობებს.
მეტფორმინი
მეტფორმინი არის 2 ტიპისდიაბეტის სამკურნალო საშუალება, რომელიც ამცირებს ღვიძლის მიერ გლუკოზის გამომუშავებას და ზრდის ორგანიზმის მგრძნობელობას ინსულინის მიმართ. ცნობილია, რომ მეტფორმინის მიღება ცვლის მიკრობიოტას შემადგენლობას: იზრდება აკკერმანსიის ბაქტერიების რაოდენობა, აგრეთვე ბუტირის მჟავას წარმომქმნელი ბაქტერიები (ის კვებავს ნაწლავის ლორწოვანის უჯრედებს და იცავს საჭმლის მომნელებელ ტრაქტს გარკვეული დაავადებებისგან). იმისდა მიუხედავად, რომ ბუტირის მჟავა აუცილებელია ჩვენი ორგანიზმისთვის, მიკრობიოტაში ასეთი ცვლილებები არარის სასარგებლო პაციენტებისთვის. მეცნიერები თვლიან, რომ მეტფორმინის მიღების ძირითადი გვერდითი ეფექტები (დიარეა, შებერილობა, გულისრევა) პაციენტთა დაახლოებით მესამედში გამოწვეულია ზუსტად ბუტირის მჟავას წარმომქმნელი ბაქტერიების რაოდენობის გაზრდით, რადგან ისინი ასევე გამოიმუშავებენ გაზებს მათი ცხოვრების განმავლობაში.


ანტიდეპრესანტები
მეცნიერებმა იციან, რომ დეპრესიით დაავადებული პაციენტების მიკრობიოტას შემადგენლობა განსხვავდება ჯანმრთელი ადამიანების მიკრობიოტასგან. ვარაუდობენ, რომ ანტიდეპრესანტების მიღების დადებითი ეფექტი ნაწილობრივ დამოკიდებულია მათ უნარზე, შეცვალონ ნაწლავის ბაქტერიების სახეობრივი შემადგენლობა. თუმცა, ანტიდეპრესანტების მოქმედება მიკრობიოტაზე ძირითადად შესწავლილია ან in vitro (ინ ვიტრო) ან თაგვებზე, რაც ნიშნავს, რომ ამ კვლევების შედეგები სიფრთხილით უნდა იქნას მიღებული.
პროტონული პომპისინჰიბიტორები
პროტონული პომპისინჰიბიტორები არიან მედიკამენტები, რომლებიც ინიშნებიანკუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებების სამკურნალოდ (კუჭის და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლული, დისპეფსია, ქრონიკული გასტრიტი, დუოდენიტი და პანკრეატიტი). ასეთი პრეპარატები ამცირებენსაკვების მონელებისთვის საჭირო მჟავას გამომუშავებას. ექსპერტები თვლიან, რომ პროტონული პომპისინჰიბიტორების მიღების შემდეგ მიკრობიოტას მრავალფეროვნება ზოგადად მცირდება. ზოგიერთი კვლევა აჩვენებს, რომ ამ ტიპის მედიკამენტების გამოყენება ზრდის ინფექციების რისკს, გამოწვეული Clostridium difficile ბაქტერიით. პროტონული პომპისინჰიბიტორების მიღების კიდევ ერთი გვერდითი ეფექტი არის ის, რომ ისინი ამცირებენ მჟავას გამომუშავებას კუჭის ლორწოვან გარსში. იმის გამო, რომ ნაკლები მჟავაა, ბაქტერიები, რომლებიც კუჭში შედიან პირის ღრუდან, მეტ შანს იღებენზრდისთვის გადარჩენისთვისდამომდევნოთ ნაწლავებში შეღწევის შანსებიც ბევრად ეზრდებად. მეცნიერები თვლიან, რომ ამ „უცხოპლანეტელებს“ შეუძლიათ დაარღვიონ მიკრობიოტას წონასწორობა და გამოიწვიონდისბაქტერიოზი.
ლევოდოპას პრეპარატები
ლევოდოპას პრეპარატები გამოიყენება პარკინსონის დაავადების გამოვლინებებთან საბრძოლველად, როგორიცაა ნერწყვდენა, ტრემორი, სახსრების ცუდი მობილურობა და ყლაპვის გაძნელება. ლევოდოპას გავლენა მიკრობიოტას შემადგენლობაზე კარგად არ არის გასაგები. ამრიგად, ზოგიერთმა კვლევამ არ დააფიქსირა ლევოდოპას მოქმედება ნაწლავის მიკრობული შემადგენლობაზე. სხვა ნაშრომებში ნათქვამია, რომ ლევოდოპას მიღება ზრდის ენტერობაქტერიების, ეშერიხიების და კბილების რაოდენობას. ფირმიკუტების რაოდენობა - მაგალითად, ბლაუტიების - პირიქით, მცირდება. კვლევის ავტორები მიიჩნევენ, რომ ასეთი ცვლილებები იწვევს ანთებითი პროცესების ზრდას, რაც, თავის მხრივ, შეიძლება გააუარესოს დაავადების მქონე პაციენტების მდგომარეობა.

როგორ დავეხმაროთ მიკრობიოტას
მიუხედავად იმისა, ღებულობს თუ არა ადამიანი მედიკამენტებს, მიკრობიოტის ჯანმრთელობის შენარჩუნება აუცილებელია მუდმივად. ზოგადი რეკომენდაციები, რომლებიც ყველასთვის შესაფერისია, შეიძლება ჩამოყალიბდეს შემდეგნაირად:
ღირს რაციონში ცელულოზისა და პრობიოტიკებით მდიდარი საკვების ჩართვა. ეს საკვები მოიცავს ბოსტნეულს, ხილს, პარკოსნებს, მარცვლეულს, ფერმენტირებულ საკვებს და რძის პროდუქტებს.
ვარჯიში. კვლევები აჩვენებს, რომ აქტიური ცხოვრების წესი ზრდის ნაწლავის მიკრობული შემადგენლობის მრავალფეროვნებას.
შეწყვიტე მოწევა და ალკოჰოლის დიდი რაოდენობით მიღება.
არ გამოიყენოთ ანტიბიოტიკები ექიმის დანიშნულების გარეშე.